จาโบ่

ชุมชนบ้านจาโบ่ ม.4 ต.ปางมะผ้า อ.ปางมะผ้า จ.แม่ฮ่องสอน

ชาวบ้านมีการย้ายถิ่นฐานหลายครั้ง เพราะหนีโรคระบาด กลุ่มที่อยู่ในปัจจุบันเป็นชาวลาหู่ที่ย้ายมาจากห้วยยาว โดยการนำของนายจาโบ่ ไพรเนติธรรม โดยตั้งเป็น “ชุมชนจาโบ่” ซึ่งมาจากชื่อของผู้นำหมู่บ้าน เมื่อ ปี 2521 คนในชุมชนล้วนเกี่ยวดองเป็นญาติกันทั้งหมด ยังคงใช้ภาษาและเครื่องแต่งกายแบบลาหู่ อาชีพหลักของคนในชุมชน คือทำไร่และเลี้ยงสัตว์ อาชีพรอง คือเก็บของป่าขาย  และรับจ้างทั่วไป

ความพิเศษของชุมชน : นอกเหนือจากแหล่งท่องเที่ยวด้านประเพณี วิถีชีวิตของชุมชนบ้านจาโบ่ เช่น โรงทอผ้า ลานเต้นจะคึ โรงตีเหล็ก ไร่หมุนเวียน โรงตำข้าว ยังมีแหล่งทางธรรมชาติที่น่าสนใจ อาทิ ถ้ำตอก๊อ ถ้ำบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ และแหล่งประวัติศาสตร์ที่สำคัญ คือถ้ำผีแมน

  1. ถ้ำผีแมน เป็นสถานที่ใช้เลี้ยงผีประจำหมู่บ้าน เดินผ่านกลางหมู่บ้านไปทางทิศเหนือ จะมีทางแยกเลี้ยวซ้ายเป็นทางเดินเท้า ระยะประมาณ 1 กิโลเมตร ถ้ำอยู่บนหน้าผาสูงชันต้องปีป่ายขึ้นไปตามแนวโขดหินและบันไดไม้ ภายในมองเห็นโลงศพสมัยยุคก่อนประวัติศาสตร์วางเรียงรายกับพื้น บางโลงตั้งอยู่บนเสาสูง ภายในถ้ำยังงดงามด้วยหินงอกหินย้อยอีกด้วย
  2. วัฒนธรรม ประเพณีของชุมชน  นอกจากนักท่องเที่ยวจะเพลิดเพลินกับสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ อย่างการเดินป่า หรือการเที่ยวถ้ำแล้ว ยังจะได้รับความสนุกและได้มีประสบการณ์เข้าร่วมในวัฒนธรรมชนเผ่าที่น่าสนใจ และมีความหมายต่อวิถีชีวิตของชุมชน อย่างประเพณีกินวอปีใหม่ พิธีกินข้าวใหม่ รวมถึงการเรียนรู้วิถีชีวิตการเกษตร อาทิ การเตรียมไร่ข้าว ไร่ข้าวโพด ถางหญ้า ปลูกถั่วแดง การเก็บเกี่ยวเพื่อนำมาบริโภค และการดูแลพื้นที่เลี้ยงสัตว์ อย่างคอกหมู เป็นต้น

ปฏิทินการท่องเที่ยว  ทุกเดือนตลอดหนึ่งปี นักท่องเที่ยวที่สนใจวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชนเผ่า สามารถเข้าร่วมศึกษาในกิจกรรมต่าง ๆ ดังนี้

  1. มกราคม ชาวบ้านจะเก็บถั่วแดง นำข้าวจากไร่มาไว้ที่บ้าน ถางหญ้าเตรียมเพาะปลูกใหม่
  2. กุมภาพันธ์   เตรียมงานพิธีกินวอ ทั้งงานจักสาน ทอผ้า เย็บผ้า ที่จะใช้ในพิธี
  3. มีนาคม      พิธีกินวอปีใหม่ เก็บหญ้าไร่เก่า และทำแนวกันไฟป่า
  4. เมษายน    เผาไร่ ถางหญ้า เตรียมไร่เพื่อปลูกข้าวโพด
  5. พฤษภาคม  เก็บเศษไม้ เผาไร่ข้าว ถางหญ้า ลงมือปลูกข้าวโพด ล้อมรั้วไร่เตรียมปลูกข้าวไร่
  6. มิถุนายน  ลงมือปลูกข้าวไร่ ทำพิธีเรียกขวัญข้าวเพื่อให้เมล็ดข้าวกลับสู่รวง
  7. กรกฎาคม  ดูแลไร่ข้าว และข้าวโพด ทำบุญให้ต้นข้าวงอกงาม
  8. สิงหาคม   ถางหญ้า ดูแลพื้นที่ไร่ เลี้ยงผีบ้านผีเรือน พิธีกินข้าวใหม่ เตรียมพื้นที่ปลูกถั่วแดง
  9. กันยายน   ลงมือปลูกถั่วแดง ถางหญ้าไร่ข้าว
  10. ตุลาคม    ปลูกถั่วแดง และเก็บข้าวโพด
  11. พฤศจิกายน  เก็บข้าวโพด เกี่ยวข้าว และตีข้าว
  12. ธันวาคม     ตีข้าว และเก็บถั่วแดง