ลีเล็ด

กลุ่มชุมชนลีเล็ดนำเที่ยวเพื่อการอนุรักษ์ ม.5 ต.ลีเล็ด อ.พุนพิน จ.สุราษฎร์ธานี 

ในสมัยที่มีหัวเมืองไชยาเป็นศูนย์กลางการปกครอง ขึ้นตรงกับกรุงศรีอยุธยา (ก่อนพ.ศ.2439) พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ (ร.5) ทรงเสด็จไปบ้านดอน (ทางเรือ) แล้วเจอกับพายุฝน จึงทรงเสด็จไปตามคลองสายนี้ ทำให้ชาวบ้านเข้าใจว่าเป็นคลองลัด จึงได้ชื่อเรียกชื่อคลองสายนี้ว่า คลองลัด” ชาวบ้านในคลองลัด  ซึ่งส่วนใหญ่มีอาชีพทำไร่ข้าว  จึงมีชาวจีนล่องเรือมารับซื้อข้าวอยู่เป็นประจำ ชาวจีนจึงเรียกคลองลัด เพี้ยนไปเป็นคลองเล็ด

ส่วนในคลองชาวบ้านไม่กล้าลงไปหาปลา  เพราะมีจระเข้ชุกชุมมาก  ชาวบ้านที่อยู่ริมคลองต้องใช้ไม้กั้นเป็นคอก เพื่อลงไปอาบน้ำ  ต่อมาไม่นานมีพวกแขกมารับซื้อจระเข้ชาวบ้านจับจระเข้ขายจนหมด  ในที่สุดก็สูญพันธุ์ เมื่อในคลองไม่มีจระเข้ชาวบ้านก็เริ่มหันมาทำอาชีพประมงพื้นบ้าน พื้นที่ที่เป็นนาข้าวกลายเป็นสวนมะพร้าว จนมาถึงปัจจุบัน  อาชีพที่สำคัญของชาวลีเล็ดก็คือ การทำประมงกับสวนมะพร้าว

ความพิเศษของชุมชน : 

  1. ป่าชายเลน ป่าชายเลนบ้านลีเล็ด ตั้งอยู่ในพื้นที่อ่าวบ้านดอน มีผืนน้ำทะเลอันกว้างใหญ่ ล้อมรอบด้วยป่าชายเลนอันอุดมสมบูรณ์ มีต้นไม้ที่สำคัญหลายชนิด เช่น ลำพู, โกงกาง, แสม, ถั่ว, ลำพูหิน, ตะบูน, หลุมพอสามารถนำไม้มาใช้ในงานก่อสร้างได้ส่วนที่ใช้เป็นสมุนไพรก็มี เช่น เหงือกปลาหมอ รักษาโรคมะเร็ง, ย่านขี้เดือน รักษาโรคท้องอืด, แสมรักษาโรคผอมแห้ง แก้ลม ขับเลือด ฯลฯ และยังมีอีกหลายชนิด เช่น ปรงทะเล, จาก, ลำแพน, หน่อเซียน, ปอทะเล และพืชเล็ก ๆ เช่นตะไคร่น้ำสัตว์ที่อาศัยอยู่ในป่าชายเลนมี ลิงหางยาว, นกกระยาง, นกกะปูด, หิ่งห้อย, งู, ผึ้ง, ต่อ, ปูทะเล, ปูเปี้ยว, หอยจุ๊บแจง, หอยกัน ฯลฯ
  2. หิ่งห้อย เป็นกิจกรรมที่แตกต่างจากการชมหิ่งห้อยที่อื่น เพราะที่นี่จะเป็นการนำชมวงจรชีวิตหิ่งห้อย ได้เรียนรู้เกี่ยวกับอาหาร แหล่งที่อยู่อาศัย และวัฏชีวิตของหิ่งห้อยตั้งแต่ไข่จนเติบโตเป็นตัวเต็มวัย
  3. ศูนย์เรียนรู้และศึกษาธรรมชาติ เกิดจากการที่ชาวบ้านหมู่ที่ 4 ร่วมแรงร่วมใจกันนำเงินจากโครงการ SML ของหมู่บ้าน มาสร้างเป็นศูนย์เรียนรู้เกี่ยวกับระบบนิเวศป่าชายเลน เพื่อให้เป็นสถานที่ศึกษาเรียนรู้ของคนทั้งภายในและนอกชุมชน รวมทั้งเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ หลังจากการก่อสร้างศูนย์แล้วเสร็จ ทางอำเภอและจังหวัดได้สนับสนุนงบประมาณเพิ่มเติมในการก่อสร้างทางเดินศึกษาธรรมชาติในป่าชายเลน (Walk Way)
  4. เขตอนุรักษ์พิเศษ เป็นสถานที่ที่จัดทำขึ้นเพื่อเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยและเพาะพันธุ์สัตว์น้ำ โดยการนำภูมิปัญญาพื้นบ้านในการทำ มีเนื้อที่ประมาณ5 ไร่ และมีการห้ามไม่ให้จับปลาในบริเวณเขตอนุรักษ์พิเศษ
  5. กลุ่มอาชีพ ได้แก่ กลุ่มใบจากและกลุ่มกะปิ

กิจกรรมการท่องเที่ยวในชุมชน

  • ล่องเรือชมธรรมชาติระบบนิเวศป่าชายเลนและลำคลองต่าง ๆ
  • ประกอบกิจกรรมร่วมกับชาวบ้านตามวิถีชีวิตท้องถิ่น เช่น ร่วมออกหาปลา ถีบกระดาน  จับปู
  • ชมศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น เช่น ลิเกป่า มโนราห์
  • เยี่ยมชมกลุ่มอาชีพเสริมในชุมชน เช่น กลุ่มใบจาก กลุ่มกะปิ
  • เรียนรู้วัฏจักรหิ่งห้อย
  • เข้าพักค้างคืนร่วมกับชุมชนในรูปแบบ Home Stay
  • จัดกิจกรรมสิ่งแวดล้อมศึกษาสำหรับโรงเรียน
  • กิจกรรมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เช่น การปลูกป่าชายเลน

โปรแกรมการท่องเที่ยว

โปรแกรมที่ 1 : 2 วัน 1 คืน

วันที่ 1               10.00 น. ถึงกลุ่มชุมชนลีเล็ดนำเที่ยวเพื่อการอนุรักษ์

เช้า – แนะนำประวัติของชุมชน, กลุ่มท่องเที่ยว, กฎกติกา, โปรแกรม ชมวิถีชีวิตการประกอบอาชีพของผู้คนในชุมชน

  • การทำกะปิ
  • การเย็บจากทำหลังคา
  • การทำนากุ้ง

เที่ยง – รับประทานอาหารกลางวันที่กลุ่มชุมชนลีเล็ดนำเที่ยวเพื่อการอนุรักษ์

บ่าย – เยี่ยมชมกลุ่มอาชีพของผู้คนในชุมชน

  • การทำใบจากยาสูบ
  • ดูลิงขึ้นมะพร้าว
  • สวนมะพร้าว โรงมะพร้าว

เย็น – แยกย้ายเข้าบ้านพัก ทำกิจกรรมร่วมกับบ้านพัก

  • ทำอาหาร
  • พูดคุยแลกเปลี่ยนเรียนรู้
  • รับประทานอาหารเย็น

ค่ำ – ชมวงจรชีวิตหิ่งห้อย กิจกรรมทำขนมจาก แยกย้ายเข้าบ้านพัก นอนหลับพักผ่อน

วันที่ 2

เช้า – รับประทานอาหารเช้าที่บ้านพัก เดินทางจากบ้านพักมาที่กลุ่มท่องเที่ยว อธิบายกฎกติกาการล่องเรือ ล่องเรือชมระบบนิเวศป่าชายเลน (ดูนก, ดูลิงแสม, ต้นไม้ในป่ายเลน, ป่าลำพูเกิดใหม่) ชมวิถีชีวิตชาวประมงพื้นบ้าน ปลูกป่า (ต้นจาก) / หาหอย

เที่ยง – รับประทานอาหารกลางวันที่เกาะนางลอย (นำอาหารใส่ปิ่นโตมาจากบ้านพัก) อธิบายเกี่ยวกับจุดเฝ้าระวังการทำประมงผิดกฎหมาย

บ่าย – นั่งเรือดูเขตอนุรักษ์พิเศษ (ที่เพาะพันธุ์สัตว์น้ำ) นั่งเรือไปศูนย์เรียนรู้ ศึกษาระบบนิเวศต้นไม้ป่าชายเลน (Walk way) นั่งเรือกลับกลุ่มท่องเที่ยว กล่าวคำอำลา เดินทางกลับโดยสวัสดิภาพ

โปรแกรมที่ 2 : 1 วัน 1 คืน

วันที่ 1               10.00 น. ถึงกลุ่มชุมชนลีเล็ดนำเที่ยวเพื่อการอนุรักษ์

เช้า – แนะนำประวัติของชุมชน, กลุ่มท่องเที่ยว, กฎกติกา, โปรแกรมเยี่ยมชมกลุ่มอาชีพ

  • การทำกะปิ
  • เยี่ยมชมกลุ่มทำใบจากยาสูบ

เที่ยง – รับประทานอาหารกลางวันที่กลุ่มชุมชนลีเล็ดนำเที่ยวเพื่อการอนุรักษ์

บ่าย – ล่องเรือชมระบบนิเวศป่าชายเลน (ดูนก, ดูลิงแสม, ต้นไม้ในป่ายเลน, ป่าลำพูเกิดใหม่) ชมวิถีชีวิตชาวประมงพื้นบ้าน, ปลูกป่า (ต้นจาก) / หาหอย นั่งเรือไปศูนย์เรียนรู้ (ศึกษาระบบนิเวศต้นไม้ป่าชายเลน Walk way) นั่งเรือกลับกลุ่มท่องเที่ยว

เย็น – แยกย้ายเข้าบ้านพักโฮมสเตย์ ทำกิจกรรมร่วมกับบ้านพัก พูดคุยแลกเปลี่ยนเรียนรู้ รับประทานอาหารเย็น

ค่ำ  – ชมวงจรชีวิตหิ่งห้อย แยกย้ายเข้าบ้านพัก นอนหลับพักผ่อน

วันที่ 2

เช้า –  รับประทานอาหารเช้า กล่าวคำอำลา เดินทางกลับโดยสวัสดิภาพ